Con voi

1010

Có lẽ bạn đã nhìn thấy con voi thật to lớn trong rạp xiếc bị xích vào chiếc cọc nhỏ xíu. Sinh vật to lớn ấy có thể nâng hàng trăm ký bằng chiếc vòi của mình, nhưng lại cam chịu xích như thế chăng?

Khi con voi đó còn nhỏ chưa có đủ sức mạnh, nó đã bị trói vào chiếc cọc thép bằng một sợi dây xích thật lớn. Vì thế dù nó có ra sức cỡ nào cũng không thể phá đứt dây xích mà thoát đi. Sau một thời gian dài nó đành bỏ cuộc. Và sau đó, dù đã lớn mạnh nó vẫn không bao giờ nghĩ đến việc phá xích thoát đi. Câu nói “Khó quá! Mình không thể làm được…” đã hằn sâu vào trong tâm trí nó.

Rất nhiều người trong chúng ta cũng có những suy nghĩ như chú voi kia trong rạp xiếc. Chúng ta đã tự hạn chế, tự ràng buộc và cứ tự nhủ rằng “mình chẳng bao giờ làm gì được đâu”, và đã rất nhiều lần chúng ta bỏ cuộc vì câu nói ấy.

Chắc chắn chúng ta ai cũng có những ước mơ trong đời muốn thực hiện, nhưng chính “vết hằn” kia đã níu kéo chúng ta…

Ngoài ra, dư luận ? Người nghe phải rất thận trọng, không phải cái gì cũng nghe, và biết mình đang nghe cái gì. Ta chỉ nghe những gì đáng nghe và loại bỏ những gì không cần nghe. Nghe điều gì, bao giờ chúng ta cũng phải suy nghĩ lại, không thể hùa theo dư luận hay đám đông, ngay cả những người có uy thế cũng vậy. Không thể để mình nghe theo người khác một cách dễ dàng. Nếu thế thì  mình đâu còn là mình, bởi vì đã đánh đánh mất tư thế chủ động của mình, do chính mình chưa có sự cân nhắc và phân định thực hư. Vì thế, không phải nghe cái gì cũng đón nhận, mà biết cẩn thận phán đoán và chọn lọc những gì mình nghe. Cần lắng nghe bằng lý trí và con tim chứ không phải bằng lỗ tai. Lỗ tai chỉ là đường vào, còn sự thật như thế nào thì phải để lý trí sàng lọc và con tim cảm nhận một cách chính thực.

Có những người nói rất hay, tuy nhiên, Khổng Tử nói rằng: “Hữu đức giả tất hữu ngôn, hữu ngôn giả bất tất hữu đức”: người có đức ắt có tài ngôn ngữ, người có tài ngôn ngữ chưa chắc là có đức. Trong quan hệ với mọi người, dù là người thân thích đi nữa, thì nghe không bao giờ đi liền với tin, nhập nhằng hai điều này thành một là kẻ dại dột nhất, dễ bị lợi dụng nhất, dễ thất bại nhất. Bất cứ nghe điều gì cũng phải được kiểm chứng lại bằng thực tế, không phải chỉ nghe gián tiếp mà còn phải nghe trực tiếp để nhận thấy; không phải chỉ nhận thấy bằng tai, mắt, tâm, trí, mà còn bằng chính kinh nghiệm của mình cũng như người khác. Đó mới là thái độ khôn ngoan nhất. Đành rằng, có thể người ta nói với mình bằng sự thật, nhưng nhiều khi sự thật đã bị bóp méo ít nhiều, do cảm xúc chủ quan và thành kiến khi nói lại với ta.

Hơn nữa, để hiểu điều người khác nói, không phải là hiểu ngôn từ, lý lẽ hay biện luận của họ mà là để hiểu tâm ý của họ. Đối với những kẻ gian trá thì thường lại rất khôn ranh trong những điều họ nói, để dụ dỗ hay lôi kéo ta về phía họ, và luôn có những cái bẫy ngầm làm cho người nghe dễ mắc vào. Chính Chúa Giêsu cũng đã từng bị giăng bẫy qua những lời đạo đức và ngon ngọt của đối phương (x. Mt 22, 19-22; Lc 11, 54).

Thánh Phaolô cũng cảnh giác chúng ta như sau: “Hãy coi chừng chớ để ai gài bẫy anh em bằng mồi triết lý và những tư tưởng giả dối rỗng tuếch theo truyền thống người phàm và theo những yếu tố của vũ trụ chứ không theo Đức Kitô.” (Cl 2, 8). Có điều oan khiên là nhiều khi lời nói mưu mô, tà ý và vô tâm của người khác lại phù hợp với những định kiến và dục vọng của lòng ta, nên ta không còn khả năng kiểm chứng nữa, và như thế làm cho ta càng thêm cuồng tín hơn, và những đối tượng bị nói đến lại càng hứng chịu bất công một cách nghiệt ngã hơn.