Phê bình tự do

833

Chuyện cổ tích kể rằng: Có hai chị em cùng cha khác mẹ. Người chị bị mẹ ghẻ và em hành hạ đủ điều, bắt phải làm việc cực nhọc. Ngoài việc nhà còn phải vào rừng kiếm củi, trong khi cô em chỉ ngồi không thảnh thơi

Một ngày kia, trong khi vào rừng kiếm củi, một bà tiên hiện ra, thường tình ban cho cô chị mỗi khi mở miệng ra là bông hoa tuôn tràn, tỏa mùi thơm ngát khắp nơi. Cô em thấy vậy hỏi nguyên do. Cô chị thật tình nói hết mọi sự. Hôm sau, cô em giả dạng rách rưới vào rừng kiếm củi. Bà tiên hiện ra. Cô xin cho khi mở miệng là ra vàng ra bạc. Bà tiên bảo hãy về, sẽ thấy phép lạ. Cô chạy về nhà, mừng rỡ khoe với mẹ. Nhưng khi cô vừa mở miệng ra thì bao nhiêu là rắn rít tuôn tràn, bò loi nhoi lúc nhúc khắp nơi.

Từ đó cô như người câm, không dám mở lời xiên xỏ hay nặng nhẹ với cô chị nữa. Cũng một lời nói, kẻ ra hoa thơm cỏ lạ, người đầy dẫy rắn độc mãng xà!

Chiếc đẫy hai túi:
Một hôm, thần Jupiter phán rằng: ” Hỡi muôn loài, hãy đến trước tôn nhan ta: Nếu các ngươi thấy thân mình có gì không hài lòng, thì được tự do tâu trình. Ta sẵn sàng sửa lại ngay cho”. Rồi Jupiter phán: “Trước hết con khỉ, ngươi hãy quan sát các vật và so sánh nhan sắc ngươi với các vật khác, ngươi có hài lòng về bộ mặt của ngươi không?”.
Khỉ tâu: “Thưa tôi có gì kém vật khác đâu. Tôi rất hài lòng về diện mạo tôi! Nhưng tôi chỉ tiếc là bạn gấu, thân xác quá thô kệch, tôi nghĩ chắc không bao giờ bạn ấy dám để cho người ta vẽ chân dung bạn ấy”
Lập tức gấu ta xuất hiện, người ta ngờ là anh sẽ phàn nàn về thân xác anh. Nhưng không! Anh hết lời ca tụng thân xác này và anh chỉ phê bình về chàng voi, làm sao mà tai của chàng voi quá to, còn chiếc đuôi của chàng lại quá nhỏ: Thật là một khối thịt xấu xí, thiếu mỹ thuật”
Con voi tuy là vật rất thông minh, nhưng cũng lại chỉ phê bình vật khác. Chàng ta nói chàng không bằng lòng với chị cá voi, vì chị quá to lớn.
Con kiến thì chê con mọt nhỏ qúa. Sánh với con mọt thì kiến là một chằng khổng lồ.
Jupiter đành cho giải tán, là vì con nào cũng hài lòng về diện mạo của mình mà chỉ biết phê bình chê bai con vật khác.
Dụ ngôn muốn nói xu hướng con người thường thích hạ bệ người khác và đề cao cái tôi. Hạ bệ bằng cách nói xấu, vu khống, miệt thị và cảm thấy vui khi người khác bị hạ bệ. Hạ bệ để mình trổi hơn người. Hạ bệ để thoả mãn cái tôi huênh hoang của mình. Hạ bệ vì luôn cảm thấy mình tốt còn tha nhân thì bất toàn. Điều đáng nói là con người không thấy giã tâm của mình. Con người luôn cho mình đúng, mình hoàn hảo. Con người ít khi tự phê để nhìn nhận khuyết điểm của mình. Con người vẫn nói xấu, bỏ vạ lẫn nhau mà vẫn cho rằng mình có quyền hạ bệ người khác như thế. Thế nên, cuộc sống vẫn chất đầy những hiềm khích, những thù hận.
1 “Anh em đừng xét đoán, để khỏi bị Thiên Chúa xét đoán, 2 vì anh em xét đoán thế nào, thì anh em cũng sẽ bị Thiên Chúa xét đoán như vậy ; và anh em đong đấu nào, thì Thiên Chúa cũng sẽ đong đấu ấy cho anh em. 3 Sao anh thấy cái rác trong con mắt của người anh em, mà cái xà trong con mắt của mình thì lại không để ý tới ? 4 Sao anh lại nói với người anh em : “Hãy để tôi lấy cái rác ra khỏi mắt bạn”, trong khi có cả một cái xà trong con mắt anh ? 5 Hỡi kẻ đạo đức giả ! Lấy cái xà ra khỏi mắt anh trước đã, rồi anh sẽ thấy rõ, để lấy cái rác ra khỏi mắt người anh em. Mt 7,1-5.