Làm phúc báo oán

963

Tại một bộ lạc ở nước Nam Phi có hai người thổ dân chỉ vì một mối hiềm khích nhỏ mà đưa đến căm thù nhau khốc liệt.

Một ngày kia, trên đường vào rừng đốn củi, một trong hai kẻ tử thù bắt gặp đứa bé gái con của đối phương đang tung tăng vui chơi hái hoa dại, người ấy bừng bừng nổi giận, sẵn con dao cầm trên tay ông ta túm lấy bé gái mà chặt đứt mất hai ngón tay trên bàn tay phải của em. Ông ta ngửa mặt nhìn trời cười ha hả:

– Thế là hôm nay, ta đã trả được mối cựu thù.

Trong lúc đó thì bé gái đáng thương hết sức kinh hãi và đau đớn, òa khóc bỏ chạy về nhà, bàn tay đầm đìa máu chảy.

20 năm thấm thoát trôi qua, em bé nạn nhân lớn lên, nay đã có chồng, có con, làm ăn khá giả nhất làng, còn cha mẹ cô ta thì đã sớm qua đời, mang theo mối hận vẫn chưa thanh toán được với kẻ thù của mình. Một hôm, có người hành khất già đi ngang qua, mệt lả vì đói. Ông lão ghé vào nhà xin bà chủ chút cơm thừa canh cặn. Người đàn bà chợt nhận ra đó chính là hung thủ đã chặt đứt hai ngón tay mình năm xưa. Bà vội vào trong nhà dọn bánh thơm sữa ngọt cho người ăn xin đáng thương. Khi ông lão đã ăn no nê, định nói lời cám ơn để từ biệt thì bà ngăn lại, đến gần đưa bàn tay phải đã cụt mất hai ngón tay ra, nhỏ nhẹ nói: 

– Thế là hôm nay, tôi đã trả được mối thù năm xưa của cha mẹ tôi và của chính tôi.

“Hãy yêu kẻ thù và cầu nguyện cho những kẻ ngược đãi anh em”(Mt 5,43-44). Với Freud, thì giới răn yêu thương kẻ thù là một điều vô nghĩa trong những thứ vô nghĩa. Kasper đã đặt lại vấn nạn chúng ta sẽ đi về đâu, khi chúng ta không nhân từ và không tha thứ, nếu chúng ta trả thù kẻ gây ra những bất hạnh cho chúng ta, bằng hành động xấu xa của chúng ta. Với Kasper, khi nhìn những kinh nghiệm thật đau thương và ghê gớm của những hành động trả thù trong thế kỷ thứ 20, thì giới răn yêu thương cần được cập nhất hoá trở lại, và lòng thương xót nhân từ và tha thứ cần được mọi người nhắc đến như là những hành động khôn ngoan nhất. Chỉ có những ai vượt trên những nấm mồ cũ kỹ, và sẵn sàng đưa tay để bắt tay người khác, để xin được thứ tha, cũng như để sẵn sàng tha thứ, thì những xung đột gây ra nhiều đau thương và làm cho bao dòng máu phải chảy được đặt lại trên bàn để đi tìm hướng giải quyết. Như thế, một tiến trình chữa lành cho biết bao vết thương gây khổ đau sẽ được bắt đầu. Tiến trình chữa lành này sẽ xuyên suốt qua cái vòng lẩn quẩn của bạo lực và dùng bạo lực để chống lại bạo lực, và cũng xuyên qua cái vòng tròn không lối thoát của tội ác và trả thù. Nói như thế, không phải là chúng ta sẽ giấu nhẹm hay quên khuấy những bất công, những hành động bất nhân. Thật vậy, chúng ta không được phép cất chúng vào trong những ngăn tủ ngăn bàn. Chúng ta cần phải thành thật với nhau, đặt những hành động bất nhân và bất công trên bàn, và chúng ta cần phải thú nhận tội lỗi mà chúng ta gây ra với tất cả sự hối lỗi xin thứ tha, cũng như chúng ta mở rộng lòng khoan nhân để tha thứ, để cùng hướng tới một tương lai mới hơn và tốt hơn. Có như thế, thì tinh thần tha thứ sẽ đến, tinh thần này sẽ tẩy trừ nọc độc của thù hận, và làm cho tương quan của chúng ta không còn vướng mắc hai từ ngữ kẻ thù. Như vậy, một sự khởi đầu mới sẽ lên đường, và một tương lai mới của chúng ta sẽ tìm thấy lối đi. Trong tinh thần này, thì giới răn yêu thương kẻ thù là một kiểu hành động của lý trí đầy khôn ngoan.