Đức Thánh Micae

908

Trong Giáo hội thuộc lễ nghi Byzantin có câu chuyện điển hình về tiền bạc như sau:

Ngày kia Đức Tổng sứ thần Micae đi chu du khắp trái đất để quan sát cuộc sống của loài người. Đến đâu cũng thấy thiên hạ người người an cư lạc nghiệp, sống hòa thuận với nhau, Ngài lấy làm hài lòng. Sau đó Ngài đi qua vùng núi lửa Nam Mỹ thấy mọi đám quỉ đông vô số đang ngồi tán dóc với nhau. Quỉ đứng dậy chào.

– Ông đi đâu vậy ?

– Tôi đi thăm loài người thấy chúng nó hòa thuận với nhau khó mà các anh thắng nổi.

 Quỉ cười tỏ vẻ không tin:

– Chúng tôi chưa ra tay chớ không phải tại loài người tiến bộ tới mức độ sống hoà thuận. Mấy thế kỷ nay chúng tôi tập trung về đây để tìm kế hoạch mới.

– Đã tìm được chưa ?

– Sẵn sàng rồi.

– Có thể cho biết được không ? Tôi không bao giờ phá kế hoạch ấy, vì có như thế loài người mới có giá trị trong việc trung thành với Thiên Chúa, lòng đạo đức của họ mới được sáng tỏ.

– Kế hoạch của chúng ta rất hấp dẫn, nó có tính cách làm cho con người tham muốn, càng tìm kiếm càng khao khát không bao giờ thỏa mãn. Nó ở đâu thì có sự bất hòa, tranh giành ở đó.

– Nó là thứ gì mà các anh quảng cáo nghe hấp dẫn đến thế ?

– Nó ở ngay trong cõi đời vật chất này. Nó là tiền bạc. Chúng tôi đã chế tạo nó như vầy: lấy các thứ vàng bạc, mồ hôi và các giọt sương khô, nước mắt và máu của người đang sống đem trộn chung lại với nhau. Phơi ngoài trời cho máu, mồ hôi thấm vào vàng. Phơi đúng 100 năm rồi đem vào lò lửa nung cho tan nát thành bụi. Mời ông xem đống tro bụi chúng tôi đã làm. Quỉ chỉ cho Đức Micae coi một đống tro bụi như hòn núi có mầu xám đen đồng thời lóng lánh. Chỉ đợi ngày quỉ vương đi xin phép Thiên Chúa về là thi hành kế hoạch. Sau đó, ít lâu quỉ vương về với phép của Thiên Chúa cho thử thách con người với điều kiện áp dụng nơi những nước văn minh thôi và Thánh Micae không được tiết lộ. Bấy giờ các quỉ được lệnh mang tro đi gieo rắc khắp các sa mạc, rừng núi, sông biển… Vài trăm năm sau người ta phát minh ra tiền bạc để buôn bán trao đổi. Kẻ từ đó thế lực tiền bạc càng ngày càng bành trướng mau lẹ và càng ngày dân chúng càng gây nhiều cuộc chiến tranh giết hại. Các gia đình đua nhau làm giầu bóc lột lẫn nhau, đàn áp để tranh giành tiền bạc.

Đức Micae thấy con người tranh giành nhau như thế thì hỏi ma qủi:

– Tại sao chế tạo tiền bạc phải có vàng pha trộn với xương khô và mồ hôi.

– Tiền là động lực phá hoại, nếu muốn được ít thì phải đổ mồ hôi, muốn nhiều thì phải đổ máu và muốn chất kho đầy thì tốn rất nhiều bộ xuơng.

Đức Mica để nói:

– Các anh rất giỏi nhờ chế tạo ra tiền bạc mà các anh sống chung được với loài người. Chừng nào con người biết coi thường tiền bạc thì các anh sẽ bị xua đuổi ra khỏi thế giới cách xấu hổ. Nói rồi Đức Micae về trời.

Trở lại câu nói rằng người giàu có khó vào Nước Trời, ta sẽ xem xét thêm đôi nét hầu có thể giúp hiểu rõ thêm đâu là điều quan trọng của sứ điệp này. Câu nói trên có một qui chiếu rõ nét trong nền văn hoá Cổ Cận Ðông. Người ta tìm thấy trong nhiều bản văn của vùng này một cách nói quá, để chỉ một sự việc hiếm thấy và khó thực hiện, chẳn hạn : Cho tới chừng nào một con voi chui qua được cái lỗ kim . Khi người Do thái muốn diễn tả một ý niệm tương tự, họ dùng cách nói quá này. Bằng sự tương phản giữa một con voi, vốn vừa to lớn lại vừa di chuyển một cách bệ vệ với các chuyển động của các chi và cả cái vòi lúc lắc nữa, và một cái lỗ kim bé tí tẹo, mà đôi khi ta phải tập trung hết khả năng nhìn của mình để thấy, người ta muốn diễn tả tính cách “bất khả thi”. Quả vậy, sự tương phản đó làm cho nổi bật lên tính cách khó khăn đến mức dường như không thể thực hiện được của sự việc.

Người ta không rõ tại sao Ðức Giê-su, hoặc các tác giả Tin Mừng, lại thay thế hình ảnh con voi bằng con lạc đà. Có lẽ, hình ảnh con lạc đà quen thuộc hơn với người dân trong vùng, nhưng không có giải thích nào thoả đáng. Tuy nhiên, có lẽ, ý nghĩa của cách nói vẫn là một.

Cách nói này, có hàm ý diễn tả tính “bất khả thi” của một sự việc như thế, giúp ta nhận ra mối liên hệ với câu trả lời của Ðức Giê-su cho các môn đệ, như ta vừa gợi trên kia, rằng :  Ðối với loài người thì điều đó không thể được, nhưng đối với Thiên Chúa, thì mọi sự đều có thể được (Mt 19,26). Có nghĩa là, có một sự đối lập rất mạnh giữa một người giàu có (với tất cả những vấn đề mà ta đã có dịp bàn tới), và Nước Trời (với tất cả những đòi hỏi từ bỏ và yêu thương mà ta cũng đã nói), đến nỗi nếu chỉ bằng sức của con người thì dường như vô vọng ; nhưng nếu ta kể đến ơn trợ giúp của Thiên Chúa hằng ban liên tục và dồi dào cho nhân loại thì nó không còn là vấn đề nữa. Và Ðức Giê-su, khi công bố câu này, đã muốn khẳng định cái thực tại mang tính cứu độ Ngài mang đến trong thế gian. Thực tại đó đã xuất hiện rồi. Ðiều còn lại là liệu ta có biết đón nhận và sử dụng hay không giáo huấn của Ngài.

Chính vì vậy, như ta đã gặp nhiều lần trong Cựu Ước, qua các nhân vật đã được tìm hiểu, đã có nhiều người được kể là rất giàu có nhưng đồng thời cũng đã có chân trong Nước Trời, đặc biệt là nhân vật Tổ phụ Áp-ra-ham mà ta đã có dịp bàn kỹ.

Và hơn nữa, ngay trong Tân Ước, ta cũng có những ví dụ rất cụ thể về những người nam và nữ giàu có hằng đi theo trợ giúp Thầy Giê-su. Thật vậy, ta thấy, khi còn ở tại thế, Ðức Giê-su được bao bọc bởi những người đàn ông và đàn bà giàu có, những người sẵn lòng giúp Ngài về mặt vật chất, bằng của cải dồi dào họ có. Ta có thể kể ra một vài tên tuổi thường nghe nhắc đến trong Tin Mừng : ông Ni-cô-đê-mô, ông Giô-xếp người thành A-ri-ma-thê, bà Sa-lô-mê, v.v.

Ðó là chưa kể đến chính Ðức Giê-su được các Tin Mừng mô tả không như một người nghèo khổ, trái lại thì có. Thật vậy, ngay từ những ngày đầu được sinh ra, gia đình Ngài đã được các vị Ðạo sĩ đến dâng tặng nhiều vàng bạc ; ta không hề nghe nói đến việc Ngài phải lo lắng vất vả để kiếm cơm ăn áo mặc, ta chỉ nghe kể Ngài là một bác thợ ; trong khi đó, chiếc áo choàng của Ngài, mà mấy người lính Rô-ma đã quyết định rút thăm dưới chân thập giá, vốn là một chiếc áo đắt tiền mà chỉ có những người giàu có mới có được.

Những điều vừa nói cho thấy rằng : cũng có nhiều người giàu , trong đó có chính Ðức Giê-su, đã vào Nước Trời  không mấy khó .

Vậy, vấn đề không phải là giàu hay nghèo mà là việc đặt tương quan của ta với của cải vật chất. Ưu tiên của tôi là cái gì : Thiên Chúa và anh em đồng loại hay tiền bạc. Thiết tưởng, đó mới là vấn đề mà cách nói trên muốn đặt cho chúng ta : làm thế nào để có thể vào được Nước Trời, cho dù tôi có thể đồng thời là một người giàu có ? Thuộc về mỗi chúng ta lời đáp, diện đối diện, với chính Ðấng đã dạy những điều cần thiết.