Chim tu hú

1434

Khi khoa học chưa khám phá ra cái bí mật của loài chim tu hú, nhiều kẻ chê thứ chim đó và công kích cả ông trời nữa. Thú chim này không chịu làm tổ, khi nào cần đẻ, nó đi đẻ nhờ vào tổ chim khác, và cũng nhờ các chim ấp hộ nữa. Người ta cho nó là hạng làm biếng, suốt đời chỉ đi đẻ nhờ và nhờ ấp mà thôi.

Nhưng khi khoa học đã khám phá ra sự bí mật đó, thì người ta lại ca tụng và biết ơn loài chim đó lắm.

Khoa học đã khám phá ra gì ?

Lúc các chim đang bận bịu vào việc làm tổ, đẻ và ấp, thì lại chính là lúc các loài sâu tung hoành và tấn công mạnh; nếu loại chim tu hú này bận bịu đẻ và ấp như các chim khác, thì chỉ trong mấy tuần lễ thôi, cả một khu rừng bát ngát có thể sâu ăn hết mọi lá, và như vậy thì tai hại sẽ không thể nào tưởng tượng. Nhưng có con mắt trông xa và để bảo vệ cho rừng rú, cũng như cho các hoa màu, ông trời giao cho loài chim tu hú một nhiệm vụ, là đang lúc các chim bận, tu hú phải đi săn bắt và chận đứng đường tiến của loài sâu bọ; nhờ vậy các rừng rú và hoa màu không bị tiêu diệt.

Nếu thấy ở nơi người khác có cái gì xem ra phi lý ta đừng vội phê bình công kích; nếu công kích ta chỉ nên công kích chính mình mà thôi: tại ta ngu dốt, chưa sáng suốt, chưa khám phá ra bí mật. Jules Simon tiên sinh có nói câu này: Chỉ có những kẻ ngu mới dám tự phụ rằng mình có thể cắt nghĩa và hiểu được mọi sự.